Actueel

TERUG NAAR OVERZICHT

Maatschappelijk middenveld neem maatschappelijke verantwoordelijkheid

30-04-2018

Verwarde personen, wachtlijsten in de ggz, overbelasting van huisartsen, gebrek aan kennis van psychiatrie in het sociaal domein, het achterblijven va de opbouw van ambulante ggz zorg en de roep om preventie. We lezen en horen er steeds vaker over. Niet alleen in de vakbladen, maar ook in de krant en op tv. Eveneens staan deze actuele onderwerpen nadrukkelijk op de plaatselijke en landelijke politieke agenda’s.

Het zijn geen los van elkaar staande onderwerpen, maar zo gaan we er in de discussie nog te vaak mee om. Door verantwoordelijkheden door te schuiven of juist door een onderwerp exclusief te claimen. Nogal eens gepaard gaande met de roep om extra middelen om het probleem te tackelen. Maar is extra geld altijd de oplossing? Betekent meer geld niet vaak: meer van hetzelfde?

Maatschappelijk middenveld neem maatschappelijke verantwoordelijkheid

Onbaatzuchtige verbinding
Het kan en moet volgens mij anders. Hoe? Door als aanbieders van zorg en ondersteuning en de financiers ervan onbaatzuchtige verbinding met elkaar te zoeken. Te redeneren vanuit het belang en de hulpvraag van de cliënt in zijn persoonlijke en maatschappelijke context. Ook als dat voor jou als aanbieder of financier niet het meest aantrekkelijke is.

Neem het thema verward gedrag. Wat kun je bij verward gedrag in brede zin voor iemand betekenen? Bijvoorbeeld in de sfeer van budgetbeheer, huisvesting of het (weer) vinden van een zinvolle dagactiviteit. Om het leven van iemand weer op orde te krijgen en niet verder te laten ontsporen is het heel belangrijk om in een zo vroeg mogelijk stadium, bij eerste verontruste waarnemingen en signalen, gezamenlijk en breed te kijken hoe je dat kunt doen. Zodat verdere problemen voorkomen kunnen worden. Preventie dus.

Dat geldt ook voor het terugdringen van wachtlijsten in de ggz. Kunnen we kijken naar overbruggingszorg? Laat mensen bijvoorbeeld meedoen met zinnige activiteiten, zodat ze sociaal actief blijven en niet verpieteren tijdens het wachten. En door gezamenlijk met de woningcorporaties en eerstelijnspartners aan de doorstroming te werken, zodat mensen niet onnodig lang in een instelling blijven. Het moet toch mogelijk zijn om plaatsen vrij te maken voor capaciteit in de behandel ggz en in het beschermd wonen conform de aanbevelingen rondom de randvoorwaarden zoals genoemd in het rapport van de commissie Dannenberg. Mede ook op gemeentelijk- en rijksniveau, beiden nog steeds onlosmakelijk met elkaar verbonden ondanks de decentralisaties.

Ontschotten
Te vaak werken we nog vanuit onze systemen en eigen domeinen en kijken we niet of nauwelijks over de schotten. Ja, als het fout gaat, dan kijken we te snel naar een ander. Natuurlijk is de specifieke kennis en expertise van de verschillende partners heel waardevol en uitgangspunt. Daar moeten we van blijven profiteren en de opgebouwde expertise koesteren. Maar het moet ons niet beperken in het vinden van oplossingen. Of kijk naar de rigide financieringssystemen die naar elkaar verwijzen of elkaar tegenspreken terwijl er steeds vaker sprake is van coproducties met cofinanciering die de behoefte van de individuele cliënt volgt. En bijvoorbeeld door een geleidelijke overgang tussen verschillende financieringssystemen. Binnen de Rijksoverheid geldt de ontschotting evenzeer. Het gaat niet alleen om het Ministerie van VWS maar ook om de Ministeries van SZW, BZK en Wonen, Justitie en Veiligheid en andere relevante Rijkspartijen.

Laten we onze eigen kokers ontstijgen. 

Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Wij als aanbieders vormen het maatschappelijke middenveld en hebben daarmee een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het algemeen belang moet altijd voor het eigen belang staan. En het belang van de individuele cliënt altijd boven het instellingsbelang. Daar hoort in mijn ogen wel bij dat de randvoorwaarden vanuit de lagere en centrale overheden op orde zijn. Deze randvoorwaarden zijn inmiddels helder beschreven in het rapport van de commissie Dannenberg en worden dat hopelijk ook in de Meerjarenagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang, die nu in de maak is. Wat mij betreft inclusief reële kostprijzen.

Als RIBW Alliantie proberen wij samen met onze leden die kanteling in de praktijk te brengen. Hoe kunnen onze vakmensen en ervaringsdeskundigen in gezamenlijkheid met naastbetrokkenen en vrijwilligers hun deel aan herstel gerichte zorg leveren? Het is makkelijk gezegd, maar iets moeilijker gedaan.

Vandaar mijn pleidooi gericht aan alle betrokken partijen: laten we ons afvragen wat onze bijdrage aan de sociale inclusie van psychisch kwetsbare burgers kan zijn. Wat kun je toevoegen?

Dan zetten we stappen.

Artie van Tuijn
voorzitter RIBW Alliantie